AI in de logistieke sector - interview met Sebastiaan Piest

Fragment uit het whitepaper ‘AI in de logistieke sector’
Auteur: Ferdi den Bakker
Opdrachtgever: Logistics Community Brabant/Midpoint Brabant/TKI Dinalog/Breda University of Applied Sciences
Project: Circulaire Stromen - Next Level Logistics

Ga vooral aan de slag, maar houdt grip! 

Wat is nou echt de stand van zaken rond AI in de logistiek? We vroegen het aan Sebastian Piest, Assistant Professor aan de Universiteit Twente. Piest promoveerde op mensgerichte AI en is mede-initiatiefnemer van een AI-innovatieprogramma voor het logistieke mkb. Hij deelt een aantal tips en is positief gestemd. “Transporteurs halen al veel meer info dan vroeger uit logistieke data. Met AI, waaronder Machine Learning, kunnen ze de volgende stap zetten.”
 

Het is nu door de toegenomen mogelijkheden echt tijd voor actie, vindt Piest. “Dat zie ik gelukkig ook in de vorm van investeringen in AI. Overal ontstaan projecten en pilots. De logistiek investeert daarnaast in mensen met kennis.” Een jaar of zes geleden gaf Piest al de nodige presentaties over het onderwerp, maar waren er nog weinig case studies beschikbaar. “Nu zie je mooie operationele toepassingen in de logistiek. Toch zijn nog heel veel  bedrijven bezig met ‘we willen wel iets, maar wat en hoe dan?’. Daarna volgt het pad van een prototype naar een operationele toepassing en hoe je AI in processen borgt. Recente studies laten zien dat de meeste prototypes niet in een succesvolle operationele toepassing resulteren.”

De vorm van AI doet er minder toe
Wat Piest graag wil benadrukken is dat de vorm van AI er niet zoveel toe doet. “Er is veel te doen over Large Language Models (LLM’s), Generatieve AI en Machine Learning. Maar toch, soms is het slimmer om een probleem aan te pakken met operations research en terug te grijpen op wiskunde en algoritmes met heuristieken.” Eigenlijk stelt hij dat bedrijven zich niet op een bepaalde vorm van tech moeten blindstaren, maar open naar mogelijkheden moeten kijken. Sommige logistieke gebieden lenen zich nu al meer dan andere voor de toepassing van AI, vertelt de onderzoeker. “Neem warehousing. Daar is veel geautomatiseerd en gerobotiseerd. Ook visiontools kom je veel tegen in besloten omgevingen. WMSleveranciers kijken in toenemende mate wat ze kunnen met AI. De reden is simpel: er zitten al veel optimalisatietechnieken en operations research onder de motorkap.” AI is in vergelijking met bijvoorbeeld mechanisatie ook een stuk goedkoper, stelt Piest. “Investeringen zijn een stuk lager en met een AI-project zijn quick wins te behalen. Een goede use case is wel belangrijk, zoals het voorspellen van de volumes voor deze of komende week. Op basis daarvan kun je inschatten hoeveel mensen je nodig hebt. Er is vanuit Business Intelligence (BI) omgevingen veel data die als springplank kan dienen voor betere beslissingen. Veel bedrijven zien we de stap van BI naar AI maken, waarmee je ook een goede effectmeting kunt doen.”

AI zonder planners zie ik nog niet snel gebeuren
Een vraag die veel ondernemers zich volgens Piest stellen, al dan niet op basis van advies van experts, is welk soort ‘AI-systeem’ tot de beste oplossing leidt. “Moet het om een zelflerend systeem gaan, of juist niet? Bij een reinforcement model gaat het systeem zelf leren. Daarbij moet je wel rekening houden dat algoritmes in veel gevallen ook fouten bevatten. Dus zul je op uitzonderingen moeten managen, bijv. door toepassing van human-in-theloop  principes zoals interactive machine learning of machine teaching. Daarbij speelt de planner een belangrijke rol. Helemaal zonder planners werken, zie ik daarom ook nog niet zo snel gebeuren. Algoritmes maken fouten, dus checks blijven nodig. Menselijk overzicht is nodig om snel en adequaat in te grijpen.”

Over- en onderschatting, maar tegelijk veel mogelijkheden
Hoewel veel bedrijven de mogelijkheden van AI op dit moment overschatten en wat er nodig is om ermee aan de slag gaan onderschatten, zijn er wel degelijk veel mogelijkheden, vertelt de onderzoeker. “Neem belangrijke personen in processen, zoals planners, wel mee in de uitleg van wat je wil en daarnaast op  technisch niveau met explainable AI. Zonder toelichting is er minder duidelijkheid en vertrouwen, terwijl de juiste tools juist het kennisniveau van medewerkers kunnen verhogen. Effectief ontwerp van mens-AI interactie is hier essentieel.” 

Het is echt de tijd van ‘fifty shades of AI’. Ga eens een middag brainstormen met mensen, dat is dé manier om tegen leuke ideeën aan te lopen.

Oplossingen ‘van de plank’
Zeker voor het mkb, waar Piest zich met zijn onderzoek op richt, liggen er kansen om met kleinere al beschikbare tools pilots op te zetten of al echt aan de slag te gaan. “Ik zou deze ondernemers echt aanraden om minimaal naar oplossingen ‘van de plank’ te kijken. Daarnaast zijn heel veel systeemleveranciers, ook van logistieke IT, bezig met de ontwikkeling van AI-features. Check bij WMS- en TMS-aanbieders welke plannen er al zijn. Maar bij alles geldt, kijk eerst wat je zelf al kunt doen en haak daarna pas in op de tools van leveranciers.” 

Ga op zoek naar waar AI iets kan toevoegen 
Het is volgens Piest nu echt het moment om de toegenomen interesse en de mogelijkheden van AI-tools om te zetten in kansen. “Kijk naar waar AI iets kan toevoegen, voorkom frictie op de werkvloer en wees kritisch. Gezond boerenverstand blijft belangrijk, maar grijp ook kansen. Het is echt de tijd van ‘fifty shades of AI’. Ga eens een middag brainstormen met mensen, dat is dé manier om tegen leuke ideeën aan te lopen.” 

5 tips van Sebastiaan Piets voor transporteurs die zelf aan de slag willen met AI.
• Gebruik je Microsoft Copilot, dan is het vrij eenvoudig om eigen AI-agenten te maken. Er is een aantal templates beschikbaar. Daarnaast biedt PowerBI een aantal standaard machine learning en AI-features. Daarmee kunnen bedrijven kennismaken met AI in een professionele context.
• De Europese AI-act verplicht bedrijven om iedereen een AI-geletterdheid training te geven, over wat de technologie inhoudt, en een risico assessment uit te voeren. Een ‘hands-on’ kennismaking en medewerkers laten experimenteren met standaard taalmodel of een agent in elkaar laten zetten in een gecontroleerde omgeving, is volgens Piest aan te raden.
• Bedrijven kunnen niet aan AI voorbijgaan, meent Piest. Bepaal daarom wat je medewerkers handmatig laat doen en welke taken AI kan uitvoeren. “Het is beter om hier grip op te houden en medewerkers in hun zoektocht te faciliteren.” Bij dat laatste zijn instructies en governance belangrijk. Ook ontwikkelde ISO hiervoor al een management framework (ISO/IEC 42001). 
• Door personeelsschaarste wil menig management werkprocessen automatiseren. Piest wil ondernemers stimuleren om mensen deels vrij te spelen voor AI-gerelateerde initiatieven en aanvullend naar de inzet van studenten te kijken. "Studenten zijn vaak al bekend en handig met AI-tools.”
• Bij de laatste tip adviseert hij om ‘sowieso te gaan samenwerken’. “Sluit je aan bij een community, iets waar vaak veel initiatieven uit voortkomen. Ga netwerken en leg contact met hbo en wo. Ook is er vanuit Logistiek Digitaal al een gratis online AI-cursus beschikbaar."

Meer interviews lezen? Download HIER het whitepaper ‘AI in de logistieke sector’